Vücut Sıvıları ve Elektrolit Dengesi

Vücut Sıvıları ve Elektrolit Dengesi Hücre zarı, suyun ve bazı maddelerin geçmesine uygun yapıdadır. Hücre zarı, gerekli olan maddeleri ve gerektiği miktarda geçirir. Her maddeyi geçirmez, seçerek geçirir. Hücre içi sıvısı ile hücre dışı sıvısı ve bunların içindeki elektrolit­ler dengededir. Vücuda, değişik miktarlarda su alınmasına ve çok çeşitli madde­ler girmesine karşın; vücut sıvılarının bileşimi, hacmi ve hücre zarından geçişme basıncı (osmotik basınç) önemli bir farklılık göstermez, dengede tutulur. Bileşim, hacim ve zardan geçişme basıncı (osmotik basınç) yönünden dengenin korunma­sında, böbrekler, hormonlar önemli rol oynar. Denge., düzeltilemiyecek derecede bozulursa hayat tehlikeye girer. Geçişme basıncı (Osmotik basınç), suda erimiş maddelerin molekül ve iyon­larının geçirgen zara uyguladığı basınçtır; hücre içi ve dışındaki sıvının zardan giriş - çıkışını düzenleyen ve dengeleyen bir güçtür. Bu basınç, eriyik içindeki mo­lekül ve iyon sayısına bağlıdır. Bir eriyiğin geçişme basıncım belirleyen etken, eriyen maddenin ağırlığı ya da büyüklüğü değil, parçacıkların toplam sayısıdır. Vücut sıvılarındaki elektrolitlerin yoğunluğu çoğaldıkça geçişme basıncı da artar. Vücut sıvılarının ve elektrolitlerinin dengelenmesinde plazma çok etkindir. Plazma hacminde, elektrolit yoğunluğu ve geçişme başmandaki küçük değişmeler, öteki sıvı bölümlerine yansır. Plazma ve öteki hücre dışı su bölümlerinin elek­trolit yoğunluğu, hacmi ve geçişme basıncı, birbiriyle ilişkili olarak çeşitli sistem-lerce ayrı ayrı denetlenir. Elektrolit yoğunluğa, hacim ve geçişme başmandaki değişmeleri farkederek uyarılan özel hücreler bulunur. Örneğin, beynin hipotala-mus bölümünde, bu değişiklikleri farkederek uyarılan özel alıcı hücreler (osmore-septör) vardır. Böbreklerde de, plazmadaki sodyum değişimini farkederek uyarı­lan alıcı özel hücreler bulunur. Dengenin bozulması ile uyarılan bu ve başka alı­cılar öteki sistemleri uyarır. Bunların sonucunda duruma göre, böbrekler yoluyla bazı maddelerin atımı azalır, bazılarınınki artar; böylece su ve elektrolit dengesi sağlanır.

Yorum Yaz