Protein İhtiyacı
15/1/2009 · Kategori: Yemek Ve Beslenme
Protein İhtiyacı Normal durumdaki yetişkinlerin günlük en az protein ihtiyacı zorunlu azot kaybını karşılayacak kadardır. Proteinsiz diyetle, yetişkinlerin ortalama azot kaybı, vücut ağırlığının kilosu başına erkeklerde 54 mg., kadınlarda 49 mg.'dir. Günlük azot kaybı bireysel ayrıcalıklar gösterir, belirlenen miktardan daha çok azot kaybedilebilir. Başka yollarla olabilecek kayıplar, bireysel ayrıcalıklar ve 'ölçümlerdeki yanılgı payı dikkate alınarak, günlük ortalama azot kaybı kilo başına erkekler için 91 mg. kadınlar için ise 83 mg. kabul edilmiştir. Kilo başına bu miktarlardaki azot kaybını karşılayacak kadar protein alınırsa azot dengesi sağlanır. Proteinlerin ortalama % 16 kadarı azottur. Azot miktarı 6.25 (100/16 = 6.25) sayısı ile çarpılırsa, azotun protein karşılığı bulunur. Buna göre, yetişkinlerin günlük en az protein ihtiyacı kilo başına erkekler için 0.57 gr. (91 mg. X 6.25 = 0.57 gr./kg./gün). Kadınlar için ise 0.52 gr.'dır (83 mg. X 6.25 = 0.52 gr./ kg. / gün). Azot dengesinin kurulmasını sağlayacak bu değerler, vücutta tam olarak kullanılan örnek protein içindir. Protein ihtiyacının tamamı örnek proteinle karşılanamaz. Karışık besinlerle alınan proteinlerin kalitesi, örnek protein kalitesine göre düşüktür. Protein kalitesi düştükçe alınması gerekli miktar artar. Hayvansal proteini az, daha çok bitkisel besinlere ve tahıla dayalı diyetle alınan proteinlerin kalitesi % 60 dolayındadır. Bu proteinden gereksinimi karşılamak için, örnek protein için belirlenen miktarlardan daha çok protein alınması gerekir. Normal durumdaki yetişkinlerin günlük protein ihtiyacı, kilo başına erkekler için 0.95 gr. kadınlar için de 0.87 gramdır. Uygulama kolaylığı yönünden normal yetişkinlerin günlük protein ihtiyacı kilo başına 1.0 gr. kabul edilebilir. Gebelik ve emziklilikte protein ihtiyacı artar. Toplam günlük ihtiyaca ek olarak, duruma göre gebelikte 10-15 gr.; süt üretimine göre, emziklilikte de 15-20 gr. kadar fazla protein alınması gerekir. Büyüme, fazladan protein gerektirir. Büyümenin en hızlı olduğu yaşlarda, kilo başına protein ihtiyacı da yüksektir. Büyümenin en hızlı olduğu bebeklik döneminde (0-1 yaş), ilk aylarda kilo başına 2,5 - 3,5 gr. olan protein ihtiyacı, büyüme yavaşladıkça azalır ve 10 - 12 ayda kilo başına 1,5 - 2,5 grama düşer. Bebek, çocuk, gebe ve emziklilerin protein ihtiyacı. Protein İhtiyacını Artıran Öteki Durumlar: Ateşli hastalıklar, ameliyatlar, protein kaybının fazla olduğu hastalıklar, kansızlık, yara, yanık, uzun süren ishal (sürgün), tiroit bezinin aşırı çalışması gibi durumlar protein ihtiyacını artırır. Yeterli protein alınması, fazla doku kaybını önler, doku onarımım hızlandırır, vücudu korur ve iyileşmeyi de kolaylaştırır. Bağırsak asalakları da protein ihtiyacını artırır. Bağırsak asalakları kendileri için gerekli azotu ve amino asitleri bireyin diyetinden sağlayarak kayıplara yol açar, ayrıca bağırsağı zedeler ve kanatır. Böylece, sindirim ve emilimi bozar, vücudun direncini azaltır. Normal ve özel durumlarda^ hastalıklarda, ihtiyacın çok üzerinde protein almanın bir yaran yoktur. Verilen miktarlardan biraz fazla protein almanın sakıncalı olmadığı bilinmekle birlikte, sürekli olarak, ihtiyacın 2-3 katı fazla almanın yararı bir yana zararlı olduğu görüşü yaygındır. İhtiyacın Karşılanması: Günlük protein ihtiyacını karşılamak için, üç öğünde de, proteinin iyi kaynaklarına yer verilmesi gerekir. Süt, yoğurt, peynir, çökelek veya sütlü tatlı gibi süt ve ürünlerinden günde iki kez alınmalıdır. Ayrıca, et, kuru baklagil ve yumurta gibi proteinin en iyi kaynaklarının karışımından veya tek olarak günde iki kez yenmelidir. Günde iki kez süt ve ürünlerinden; iki kez et, yumurta ve kuru baklagil yemeklerinden; 3-4 kez sebze ve meyve, yeteri kadar ekmek pilâv veya makarna yenirse; hem protein, hem de öteki besin öğeleri ihtiyacı karşılanır. Bu besinler üç öğünde dengeli olarak alınmalıdır. Gelir düzeyi düşük aileler, hayvansal besinlerden ucuzunu seçerek, kuru baklagillere daha çok yer vererek protein ihtiyacını az harcamayla karşılama yoluna .gitmelidir. Örneğin peynir yerine çökelek, bozuk olmayan ucuz balık (istavrit, hamsi gibi) ve etler, kuru baklagiller kullanılabilir. Besin değeri yüksek olmayan tahıl ve şekerli besinlere fazla harcama yapma yerine, kaliteli besinlerin alınması, daha ucuz ve daha sağlıklı beslenme yoludur.
