G�nl�k Toplam Enerji �htiyac�n�n Hesaplanmas� ve Enerji �htiyac�n�n Kar��lanmas�

30/3/2009 � Kategori: Yemek Ve Beslenme

G�nl�k Toplam Enerji �htiyac�n�n Hesaplanmas� G�nl�k enerji ihtiyac�; bireyin ya��na, �al��ma �ekline ve s�resine, i�d�� etkinliklerine, v�cut a��rl��na ve �teki �zelliklerine g�re de�i�ir. Enerji ihtiyac�n� hesaplamak i�in, �rnek olarak alman erkek ve kad�n i�in verilen de�erlerden ya�rarlan�l�r. Enerji ihtiyac�n� hesaplamada, bireyin hangi �zellikleri �rnek kad�n ve erke�inkinden de�i�ikse ona g�re ayarlama yap�l�r. 1. �� ve U�ra�a G�re: Tablo 6-5'te g�r�ld�� gibi, �rnek erkek ve kad�n,, g�n�n 8 saatini uykuda veya yatakta, 8 saatini orta derecede i�te, 8 saatini de i� d��mda u�ra�la ge�irmektedir. Daha hafif ya da a��r i� ve u�ra�larla enerji harca�mas� da belirlenmi�tir. �e�itli derecelerdeki �al��mada, dakikada ve v�cut a��r�l��n�n kilosu ba��na enerji harcamas� da hesaplanm��t�r. Bu de�erler kullan�larak, de�i�ik i�lerde �al��an bir yeti�kinin ortalama enerji ihtiyac� bulunabilir. �rne�in, 30 ya��nda, 70 kg. a��rl��nda, 175 cm. boyunda bir erkek i��i, g�nde 6 saat odun�culuk yap�yor, 4 saat bah�e i�lerinde �al��yor, 6 saat oturuyor, dinleniyor ve ki��isel i�lerle u�ra��yor ve 8 saat uyuyorsa, g�nl�k enerji ihtiyac� ��yle hesaplanabilir: a. Odunculuk a��r i�ler grubuna girer. A��r i�ler i�in, erkeklerin enerji har�camas� dakikada 5.0 kaloridir (Tablo 6-5'ten). 6 X 60 X 5.0 = 1800 kalori (7,5 MJ) = �saatlik enerji harcamas�. b. Bah�e i�lerinde �al��ma orta derecedeki i�ler grubuna girer. Orta i�ler i�in enerji harcamas� dakikada 3.0 kaloridir (Tablo 6-5'en). 4X 60X 3.0 = 720 kalori (3.0 MJ) = 4 saatlik enerji harcamas�. c. Oturma, dinlenme ve ki�isel i�ler hafif i�ler ve u�ra�lar grubuna girer. Bu�nun i�in erkeklerin enerji harcamas� dakikada 2.3 kaloridir (Tablo 6-5'ten). 6 X 60 X 2.3 = 828 kalori (3.5 MJ) = 6 saalik enerji harcamas�. d. 8 saatlik uyku s�ras�nda ortalama enerji harcamas� bulmak i�in 6-2-2'deki �rne�e bak�n�z. - V�cut y�zeyi: 1.85 m*. Bazal metabolizma h�z�: 36.8 kal. 1.85X36.8 = 68 kal. , 68 X 8 = 545 kal. (2.3 MJ) = 8 saatlik uykuda enerji harcamas�. G�nl�k toplam enerji ihtiyac�: 3893 kalori = 16.3 MJ. (1800 + 720 + 828 + 545). 2. V�cnt A��rl��na G�re: Enerji harcamas� v�cut a��rl�� ile yalandan il�gilidir. Tablo 6-5'te, �al��ma durumuna g�re v�cut a��rl��n�n kilosu ba��na d��en enerji harcamas� g�sterilmi�tir .V�cut a��rl��na ve �al��ma durumuna g�re -enerji ihtiyac� hesaplan�rken, bireyin ger�ek kilosu de�il, boya g�re arzu edilen a��rl�� esas al�n�r. �rne�in, 175 cm. boyunda, 80 kg. a��rl��nda ve orta i�te �a�l��an bir erke�in enerji ihtiyac� 80 kg.'a g�re de�il, bu boyda olmas�- gereken arzu �dilen 65-70 kg. �zerinden hesaplan�r. Orta dereceli i�te �al��an erke�in enerji harcamas� kilo ba��na 46 kaloridir (Tablo 6-5). Buna g�re bu insan�n g�nl�k ener�ji ihtiyac� 46 X 70 = 3220 kalori (13.5 MJ) dolay�ndad�r. 80 kg. a��rl��a g�re ■hesaplan�rsa 46X80 = 3680 kalori (15.4 MJ) olacak ve s�rekli �i�manlaya-•cakt�r. V�cut a��rl�� ve �al��ma durumuna g�re enerji ihtiyac� Tablo 6-6'da ve�rilmi�tir. Boya ve ya�a g�re arzu edilen a��rl�klar Tablo 15-1'de g�sterilmi�tir. 3. Ya�a G�re: Ya� ilerledik�e, genellikle fiziksel etkinliklerde azalma ve �i�manlama e�ilimi g�r�l�r. Bunun i�in, enerji ihtiyac� 40 ya��ndan sonra genel�likle azalmaya ba�lar. Etkinliklerde, dolay�s�yla enerji harcamas�nda azalma dere�cesini saptamak zordur. Hafif ve orta dereceli i�lerde �al��an erkeklerin fiziksel etkinliklerinde 20-45 ya�lar�nda �nemli de�i�iklik g�r�lmedi�i, toplam enerji ih�tiyac� 45-75 ya�lar�nda g�nde 200 kal. (0.83 MJ), 75 ya��ndan sonra da 500 kal. (0.83 MJ), 75 ya��ndan sonra da 500 kal. (2.0 MJ) azalma oldu�u bulunmu�tur. Fiziksel etkinliklerde genellikle azalma oldu�u varsay�larak al�nan g�nl�k ener�jiden �nceki y�llara g�re, 40-49 ya�lar�nda % 5, 50 ya��ndan sonraki her 10 y�l i�in % 10 indirim yap�lmas� �nerilmektedir .Fiziksel �al��mas� fazla de�i�me�yenlerde indirim daha az, etkinli�i �ok azalanlarda ise daha �ok indirim yap�l�mas� gerekir. 4. �evre S�cakl��: Giyinme ve �s�tma sistemi ile so�uktan korunulur. S��cak ve so�ukta uzun s�re kalanlar�n enerji harcamas� de�i�ir. So�uk �evrede ya��ayanlar�n enerji ihtiyac� s�cak �evredekilere g�re artar. K��l�k giyeceklerin a��r�l��n� ta��man�n, enerji harcamas�n� % 2-5 kadar art�rabilece�i bildirilmektedir. Giysiler yetersizse, v�cut serinler, bu metabolizmay� h�zland�r�r ve enerji har�camas�n� art�r�r. �evre s�cakl��n�n 10-14�C alt�na her 10�G d��nde, enerji, ihtiyac�n�n % 5-10 aras�nda artt�� ileri s�r�lmektedir. �evre s�cakl�� y�kseldik�e, fiziksel etkinliklerde genellikle azalma e�ilimi oldu�undan, enerji ihtiyac� azalabilir. �evre s�cakl��n�n 20-30�C aras�nda ol�mas�, enerji harcamas�nda �nemli de�i�iklik yapmaz. Y�ksek �evre s�cakl��n�da, �zellikle 37�C ve �zerinde v�cut s�cakl��nda ve metabolizmada y�kselme-olur. Bu da enerji ihtiyac�m art�r�r. Fiziksel etkinli�i azalmayan, g�nl�k enerji harcamas� 3000 kal. ve �zerinde olan bireyin enerji ihtiyac�n�n; �evre s�cakl��a 30�G �zerine her 1�C y�kseldi�inde, % 0,5 artt�� bildirilmi�tir. 5. Gebe ve Emziklilerin Enerji �htiyac�: Gebelikte annelik dokular� ver yavrunun b�y�mesi; emziklilikte ise s�t �retimi i�in enerji harcamas� artar. Ge�belik s�resinde, diyetin enerji de�eri, ayda ortalama 1 kg. artacak �ekilde ayar�lan�r. Bu art�� ilk aylarda az, son aylarda daha �ok oldu�undan, gebelik i�in 150-200 kal. (0,6 - 0,8 MJ) ek yap�lmas� yeterlidir. Arzu edilen a��rl�kta olan ve nor�mal miktarda s�t �reten emzikli kad�nlar i�in ise 800 kalori (3,3 MJ) dolay�nda-ek yap�lmas� �nerilmektedir. Gebe ve emzikli kad�mn �al��ma durumuna, �i�man, zay�f ve normal kiloda olmas�na ve s�t �retimine g�re ek yap�lacak enerji miktar�nda de�i�iklik yap�l�r.^ Gebe ve emziklilerin enerji ihtiyaa B�l�m ll'de incelenmi�tir. 6. B�y�me �a��nda Enerji �htiyac�: B�y�me i�in enerji Harcand��ndan,, b�y�menin en h�zl� oldu�u ya�larda, v�cut a��rl��n�n kilosu ba��na enerji ihti�yaa da en y�ksek d�zeydedir. Bebekleria enerji ihtiyac� ilk aylarda kilo ba��na 120 kalori (0,50 MJ) iken, bir ya��nda kilo ba��na 105 kaloriye (0.44 MJ) d��er;, ya�� ilerledik�e b�y�me yava�lar ve buna ba�l� olarak da enerji harcamas� aza�l�r. �'Bebek ve �ocuklar�n enerji ihtivac� B�l�m 12'de a��klanm��t�r. Enerji �htiyac�n�n Kar��lanmas� Enerji ihtiyac� karbonhidrat, ya� ve proteinlerle kar��lan�r. Normal du�rumdaki bireylerin g�nl�k enerji ihtiyac�n�n % 50-65'i karbonhidratlardan, % 25-35'i ya�lardan, % 10-15'i de proteinlerden sa�lanabilir. �htiyac�n bu be�sin ��elerinin kaynaklarmdan dengeli olarak kar��lanmas� iyi beslenmede �ok �nemlidir. Karbonhidrat, ya� ve protein ihtiyac�n�n kar��lanmas�nda dikkat edil�mesi gereken esaslar, B�l�m 2,3 ve 4'te a��klanm��t�r. Bu b�l�mlerdeki esaslar enerji ihtiyac�n�n kar��lanmas�nda da ge�erlidir. V�cut i�in zararl� olmakla birlikte alkol de enerji verir. Alkol�n 1 gram� v�cuda ortalama 7.0 kalori sa�lar. Sa�l��a �ok �e�itli y�nlerden zararl� oldu��undan alkol al�nmamal�d�r. Al�nmas� �nlenemiyorsa, zarar�n� azaltmak i�in, alkolden gelen enerji, g�nl�k enerji ihtiyac�n�n '% 10'unu kesinlikle ge�meme�lidir. Yeterli ve dengeli beslenmek i�in enerji ihtiyac�n�n karbonhidrat, ya� ve proteinlerden, bunlar�n de�i�ik kaynaklar�ndan dengeli olarak kar��lanmas� gere�kir. Enerji ihtiyac�, miktar olarak bu �� besin ��esinden dengeli olarak kar��-lansa; ancak ��n�n de kayna��ndan ayn ayr� dengeli kar��lanmazsa, �teki be�sin ��elerinin yetersizli�i g�r�l�r ve iyi beslenilemez. 1974 y�l�nda yap�lan Bes�lenme, Sa�l�k ve G�da T�ketimi Ara�t�rma sonu�lar�na g�re, ulusal d�zeyde, g�nl�k enerjinin % 64.44'� karbonhidratlardan, % 11.87'si proteinlerden,. % 23.69'u da ya�lardan kar��lanmaktad�r. �lk bak��ta, �� besin ��esinden kar��lanan oranlar dengeli gibi g�r�lmektedir. Oysa, karbonhidratl� besinler vs pro-lein kaynaklar� �ok dengesiz bulunmu�tur. Ulusal d�zeyde g�nl�k enerjinin % 58 kadar� yaln�z tah�ldan; yaln�z % 3'� hayvansal proteinlerden sa�lanmaktad�r. G�nl�k enerjinin % 44"� ekmekten gelmektedir. Bu sonu�lar, �� besin ��esinin kaynaklarmdan yeterince ve dengeli olarak yararlan�lamad��n�, halk�n temel be�sinini tah�llar�n, �zellikle ekme�in olu�turdu�unu g�stermektedir. Bu dengesiz�lik, �e�itli beslenme yetersizliklerine yol a�maktad�r. Enerjinin, daha �ok tah�l�larla ve safla�t�r�lm�� besinlerden al�nmas� gibi uygulamalardan ka��nmak, kali�tesi y�ksek besinlerin t�ketimine y�nelmek gerekmektedir. �lkemizde, dengesiz enerji t�ketimi de bir sorun olarak g�r�lmektedir. A��n enerji t�ketenler ile yetersiz enerji t�ketenlerin oranlan olduk�a y�ksek bulunmu��tur. Bu nedenle, �lkemizde �i�manl�k ve zay�fl�k yayg�n olarak g�r�lmektedir. �i�manl�k, harcanandan �ok enerji al�nmas�; zay�fl�k ise harcanandan az enerji al�nmas� sonucu olu�ur. �i�man ve zay�f kimseler hastal�klara kolay yaka�lan�rlar, hastalan�nca iyile�meleri uzun s�rer, �al��malar� verimsiz olur. O nedenle, enerji ihtiyacmm dengeli olarak kar��lanmas�, boya g�re arzu edilen a��r�l��n alt�na d��lmemesi ve �st�ne ��k�lmamas� gerekir. Boya ve ya�a g�re arzu edilen a��rl�klar Tablo 15-1'de verilmi�tir. Boya ve ya�a g�re arzu edilen a��rl�kta olmak, harcanan miktarda enerji al�nd��n�n, dolay�s�yla enerji dengesinin g�stergesidir. �i�man kimseler, harcad�k�lar�ndan daha az enerji al�rlarsa, enerji a��, v�cutta ya� dokular�n�n y�k�m�yla kar��lanaca��ndan zay�flar. Zay�flar da, harcad�klar�ndan �ok enerji al�rlarsa, nor�mal kiloya ��karlar. K�sa s�rede zy�flamaya veya �i�manlamaya �al��mak sak�n�cal�d�r. Bunun beslenme ilkelerine uygun olarak yap�lmas� zorunludur .�i�manl�k ve zay�fl�k konusu B�l�m 15-2 ve 3'te incelenmi�tir

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0) Yorum yaz! Arkada��na G�nder!

0 yorum yaz�lm��t�r

� �nceki :: Sonraki �

SA�LIK B�LG�LER�

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Ba�lant�lar�m

G�nl�k Toplam Enerji �htiyac�n�n Hesaplanmas� ve Enerji �htiyac�n�n Kar��lanmas�

30/3/2009 � Kategori: Yemek Ve Beslenme